تجهیزات مخابراتی

<p style="text-align: center;">برای استفاده از این ابزار، دسترسی به اطلاعات کاربری شما ضروری است؛ بنابراین ابتدا باید نام کاربری و رمز خود را وارد نمایید، تا درخواست شما قابل دریافت و اعمال باشد. </p> <p style="text-align: center;">اگر عضو نیستید، تنها با ثبت «نام، نام خانوادگی و رایانامه» و انتخاب نام کاربری و رمز بلافاصله عضو خواهید شد.</p>
فهرست
تازه‌های دیوار من
برای مشاهده آخرین مطالب دیوار خود، باید وارد سامانه شوید.

Loading

برای شناسایی دقیق اهداف و طراحی راهبردها در یک موضوع، نخست باید وضعیت آن موضوع تبیین شود. تصویر کلی وضعیت این زنجیره تا حدی با شاخص‌های عمومی قابل ارائه است. در قسمت اول، شاخص‌های عمومی و در قسمت‌های بعدی، اطلاعات مربوط به محصولات و موضوعات عمومی ارائه شده است. وضعیت‌های مطلوب و اقداماتی که برای بهبود وضعیت باید انجام شود در فصل اهداف و راهبردها ذکر می‌شوند.

وضعیت یک زنجیره تأمین را هم به تفکیک محصولات و هم به تفکیک موضوعات عمومی (بازار، جریان کالا، جریان مالی، فناوری، منابع انسانی، منابع فیزیکی، منابع طبیعی، تجارت خارجی، بنگاه‌ها، محیط زیست، محیط اجتماعی و فرهنگی) می‌توان بیان کرد؛ می‌توان به تفکیک محصولات، اطلاعات مربوط به بنگاه‌ها، تجارت خارجی، منابع انسانی و... را بیان نمود و یا در قسمت بنگاه‌ها، تجارت خارجی، منابع انسانی و... اطلاعات مربوط به محصولات را نیز ارائه داد. با استفاده هر دو روش، برخی از اطلاعات تکرار می‌شوند، اما ارتباط بین اطلاعات بهتر ارائه می‌شود.

شاخص‌های عمومی

در جدول 1 شاخص‌های عمومی صنایع مخابراتی کشور نشان داده شده است. چنانچه در این جدول مشاهده می‌شود، میزان اشتغال این صنعت و همچنین رشد ارزش‌افزوده این صنعت (با توجه به احتساب ارزش‌افزوده جاری) در این سالها با کاهش مواجه بوده است، در مجموع می‌توان ادعا کرد در سال‌های اخیر این صنعت با روند روبه افولی مواجه بوده است.

جدول 1 : شاخص‌های عمومی صنایع مخابراتی کشور

واحد 1384 1385 1386 1387 1388 1389 متوسط نرخ رشد
اشتغال نفر 10,398 10,028 9,833 10,125 8,823 7,778 5.64%-
ارزش‌افزوده زنجیره (جاری) میلیون ریال 747,509 666,942 1,022,470 711,289 819,753 572,084 5.21%-
ارزش‌افزوده کل صنعت، معدن و تجارت (جاری) میلیارد ریال 920,000 1,002,430 1,081,960 1,135,840 1,199,070 1,264,000 6.56%
نسبت ارزش‌افزوده زنجیره به کل صنعت درصد 0.08% 0.07% 0.09% 0.06% 0.07% 0.05% 11.04%-

تولیدات

ارزش تولیدات انجام شده در این حوزه طی سال‌های 1384 الی 1389 در کشور با کاهشی جدی مواجه بوده است. چنانچه در جدول زیر نشان داده شده است، علی‌رغم آنکه در این سالها ارزش تولیدات کل بخش صنعت کشور با نرخ متوسط سالانه 28.6% افزایش مواجه بوده اما در حوزه تجهیزات مخابراتی ارزش تولیدات با کاهش متوسط 5.75% مواجه بوده است. که این امر از افت شدید جایگاه تولیدات این حوزه در صنعت کشور را نشان می‌دهد.

جدول 2 : ارزش تولیدات در حوزه تجهیزات مخابراتی کشور، 1384-1389

واحد 1384 1385 1386 1387 1388 1389 متوسط نرخ رشد
ارزش تولیدات تجهیزات مخابراتی میلیون ریال 1,584,253 2,001,465 1,776,367 1,633,155 2,459,370 1,178,127 5.75%-
ارزش تولیدات کل صنعت کشور میلیون ریال 541,231,026 690,779,094 797,069,762 1,143,266,631 1,557,501,480 1,903,778,472 28.60%
سهم از کل صنعت کشور درصد 0.29% 0.29% 0.22% 0.14% 0.16% 0.06% 27.03%-

نمودار زیر به بررسی روند تغییرات ارزش تولیدات تولیدکنندگان تجهیزات مخابراتی و مقایسه آن با ارزش تولید کل صنعت کشور می‌پردازد و به وضوح افول جایگاه این صنعت در کشور را نشان می‌دهد.

نمودار 1 : ارزش تولیدات در حوزه تجهیزات مخابراتی کشور (میلیارد ریال)

توانمندی‌های تولید داخل

متأسفانه در این حوزه اطلاعات مشخصی از توانمندی‌های داخلی در دسترس نیست. بر اساس گزارش‌های منتشر شده توسط سندیکای مخابرات، پرسشنامه‌های ارسال شده و گزارش سال 1390 مرکز پژوهش‌های مجلس می‌توان این توانمندی‌ها را در 12 گروه زیر طبقه‌بندی نمود:

  1. تجهیزات نگهداری و بهره‌برداری
  2. خدمات شبکه‌‌سازی و طراحی شبکه
  3. تجهیزات سوئیچینگ
  4. تجهیزات جانبی
  5. تجهیزات پایانه
  6. تجهیزات انتقال
  7. نرم افزارهای توسعه شبکه
  8. تأمین نیرو
  9. تجهیزات سرویس دهی
  10. پایانه
  11. ابزار و تجهیزات نصبترمینال ها
  12. تجهیزات شبکه سازی

شرح اقلام جای گرفته در هر یک از دسته‌بندی‌ها در اقلام تولیدی شرکت‌های داخلی در حوزه تجهیزات مخابراتی ذکر شده است.

ممنوعیت خرید کالاهایی که مشابه داخلی دارند

همچنین با هماهنگی‌ها و همکاری‌های صورت گرفته میان شرکت مخابرات ایران، وزارت ارتباطات و فناوری و تولیدکنندگان تجهیزات مخابراتی، در سال‌های 1385 و 1387 فهرستی از اقلام تولیدی شرکت‌های مخابراتی داخلی توسط «شورای راهبری، ساماندهی و پیاده‌‌سازی سیاست‌های حمایت از تولیدکنندگان داخلی ICT» به کلیه شرکت‌های تخصصی و مخابرات استانی ابلاغ گردید و این شرکت‌ها با توجه به ممنوعیت خرید کالاهایی که مشابه آن‌ها در داخل کشور تولید می‌شود، ملزم به خرید تجهیزات ذکر شده در این فهرست از تولیدکنندگان داخلی شدند. شرح این اقلام در فایل پیوست درج گردیده است.

سهم خرید‌های داخلی

بر اساس گزارش شرکت ارتباطات زیرساخت در زمینه‌ی خرید تجهیزات سوئیچ و انتقال در طی سال‌های 1384-1388، حدود 60درصد مجموع خرید‌های این شرکت طی این سالها خارجی بوده و سهمی در حدود 40 درصد به شرکت‌های داخلی اختصاص یافته است.

جدول 3 : میزان خرید تجهیزات سوئیچ و انتقال شرکت ارتباطات زیرساخت در سال‌های 1384-1388 (میلیون ریال)

نوع تجهیزات خرید داخلی خرید خارجی مجموع
سوئیچ 332,140,042,911 118,829,847,894 450,969,890,805
انتقال 227,070,621,000 660,606,231,368 887,676,852,368
مجموع 559,210,663,911 779,436,079,262 1,338,646,743,173

ظرفیت‌های تولید

در حوزه‌ی تجهیزات مخابراتی محصولات متعدد و متنوعی تولید می‌شوند. از همین رو آوردن اطلاعات مربوط به ظرفیت تولید همه‌ی این محصولات مقدور نمی‌باشد. لذا در ادامه ظرفیت تولید چن محصول منتخب در این زنجیره آورده شده است.

همچنین به‌ منظور ایجاد درک کلی از ظرفیت‌های موجود در کشور در حوزه‌های اصلی تجهیزات مخابراتی، ظرفیت کلی این محصولات نیز در ادامه آورده شده‌اند. برمبنای مجوزهای بهره‌برداری اخذ شده از وزارت صنعت، معدن و تجارت، وضعیت شرکت‌های فعال در هر یک از بخش‌های سه‌گانه این حوزه در جدول زیر نشان داده شده است. چنانچه مشخص است بیشترین اشتغال در این حوزه در بخش‌های تولید تجهیزات مصرفی بوده و بیشترین سرمایه‌گذاری‌ها در بخش زیرساخت سیمی صورت پذیرفته است.

جدول 4 : وضعیت واحدهای تولیدی در حوزه تجهیزایت مخابراتی براساس مجوزهای بهره‌برداری

بخش مربوطه مجموع سرمایه مجوزها اشتغال تعداد واحد
تجهیزات مصرفی 611,935 5,581 81
زیرساخت سیمی 1,456,003 4,487 50
زیرساخت بیسیم 197,856 1,255 20

نمودارهای مربوط به سرمایه مجوزها و میزان اشتغال مجوزها در صفحات پشتیبان ارائه شده است

همچنین نمودار زیر تعداد و پراکندگی جغرافیایی واحدهای تولیدی را نشان می‌دهد. چنانچه از این نمودار مشاهده می‌شود بخش عمده تولیدکنندگان تجهیزات مخابراتی کشور در دو استان تهران و فارس مستقر هستند. درواقع این دو استان قریب به 60درصد از کل واحدهای تولید تجهیزات مخابراتی کشور را در خود جای داده‌اند.

نمودار 2 : پراکندگی واحدهای تولیدکننده تجهیزات مخابراتی در استان‌های کشور

صنعت تجهیزات مخابراتی در چند کشور منتخب

صنعت تجهیزات مخابراتی در کشور چین

کشور چین سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را در حوزه‌های مرتبط با صنعت تجهیزات مخابراتی نموده است و از شرکت‌های این حوزه حمایت‌های مالی ویژه‌ای را به عمل آورده است.

صنعت ساخت تجهیزات مخابراتی در میان صنایع مختلف الکترونیک و ارتباطات در چین جایگاه ویژه­ای را به خود اختصاص داده و حمایت کشور چین از صادرات محصولات این حوزه به کشورهای درحال توسعه منجر به رشد فزاینده این صنعت شده است.

سیاست حمایت چین از شرکت‌های داخلی در 20 سال گذشته، باعث شده است که حجم عمده‌ای از بازار داخلی این محصولات در اختیار شرکت­های داخلی قرار گیرد و شرکت­های بزرگ چندملیتی نیز با شرکت­های چینی همراهی نمایند.

بانک توسعه­‌ی چین که یک بانک دولتی محسوب می‌شود، با شرکت‌های بزرگ مخابراتی چین همکاری بسیار مناسبی دارد و برای نمونه به دو شرکت بزرگ این حوزه (زد.تی.ای و هواوی) نزدیک به 25 میلیارد دلار خط اعتباری برای پنج سال اعطا کرده است.

تولیدکنندگان عمده تجهیزات مخابراتی در چین عبارتند از:

  • هواوی 1
  • زد.تی.ای 2
  • داتانگ 3

همچنین تولیدکنندگان بین‌المللی تجهیزات زیرساخت فعال در بازار چین عبارتند از:

  • الکاتل شانگهای بل 4
  • سیسکو
  • اریکسون
  • موتورولا
  • شبکه‌های زیمنس نوکیا

در سال­های گذشته، شرکت­های چینی در این صنعت به سمت تمرکز پیش رفته‌اند و توانسته‌اند شرکت‌هایی بزرگ با درآمدهای چندین میلیارد­ دلاری ایجاد نمایند.

از دیگر رموز موفقیت چین در این صنعت بهره­گیری از سرمایه­گذاری مستقیم خارجی و همکاری با شرکت‌های بزرگ چند ملیتی بوده است. استفاده از بازار داخلی این کشور که حجم بسیار قابل توجهی را دار می‌باشد نیز از سایر علل توسعه‌ی سریع این صنعت در کشور چین بوده است.

تمرکز این کشور بر صادرات و حمایت از آن نیز از دیگر عوامل موفقیت این صنعت در چین بوده است. شرکت‌های چینی به تحقیق و توسعه توجه ویژه‌ای نموده‌اند. به گونه‌ای که شرکت‌های بزرگ این حوزه سالانه بیش از 8 درصد از درآمد خود را صرف تحقیق و توسعه نموده‌اند.

در جدول زیر میزان درآمد، سود و سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه‌ی سه شرکت برتر چینی در سال 2007 آورده شده‌اند. این شرکت‌ها بیش از 8 درصد درآمد خود را صرف سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه می‌کنند.

جدول 5 : اطلاعات مربوط به سه شرکت برتر حوزه تجهیزات مخابراتی در چین - 2007 (میلیون دلار)

نام شرکت درآمد سود هزینه در تحقیق و توسعه
هواوی 13,783 820 1,067
زد.تی.ای 5,199 258 507
الکاتل شانگهای بل 2,458 109 206

صنعت تجهیزات مخابراتی در کشور هند

در سال‌های اخیر، همراه با توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در هند، تولید تجهیزات مخابراتی در این کشور رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است. در سال 2004 نرخ رشد تولید تجهیزات مخابراتی هند نسبت به سال قبل 3 درصد رشد منفی داشته است. اما در ادامه با پیشرفت این صنعت، در سال 2009، نرخ رشد این صنعت به 26 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت.

برنامه‌ریزی‌هایی برای ارتقای توان تولید تجهیزات مخابراتی در این کشور صورت گرفته است، اما با این وجود پیش‌بینی شده که صنعت تجهیزات مخابرات هند قادر به تأمین تقاضای بخش خدمات مخابراتی نیست و ناگزیر به تأمین قسمتی از نیازهای تجهیزات مخابراتی خود از طریق واردات است.

هندوستان در زمینه ساخت و مونتاژ گوشی‌های تلفن همراه به عنوان یکی از کشورهای رو به رشد شناخته می‌شود. اغلب تولیدکنندگان بزرگ تلفن همراه در دنیا زیرساخت تولید یا کارخانجات و خطوط تولید و مونتاژ دستگاه‌های تلفن همراه را در این کشور ایجاد کرده‌اند.

برخی از تولیدکنندگان فقط برای تأمین تقاضای داخلی و برخی دیگر با هدف تأمین تقاضای سایر کشورها و به‌ منظور صادرات، این زیرساخت‌ها را ایجاد نموده‌اند. البته در این کشور علاوه بر تولید گوشی‌های تلفن همراه، در زمینه ساخت دیگر تجهیزات مخابراتی به صورت محدود فعالیت می­شود.

جدول زیر حجم تولید و صادرات بخش تجهیزات مخابراتی هند را نشان می‌دهد.

جدول 6 : تولید و صادرات بخش تجهیزات مخابراتی هند در سال‌های 2003 تا 2009 (میلیون دلار) Source:"The Indian Telecom Success Story", Indian Telecom, 2009.

سال مالی تولید صادرات درصد رشد تولید
2003 3,240 90
2004 3,150 56 -2.7%
2005 3,620 90 14.9%
2006 4,012 338 10.8%
2007 5,323 427 32.7%
2008 9,286 1829 74.5%
2009 11,655 2475 25.5%

ضعف عمده تولید و سرمایه‌گذاری در توسعه (R&D) تجهیزات مخابراتی در هند عدم تمرکز بر تحقیق و توسعه تجهیزات است. این ضعف باعث شده که صنعت تجهیزات مخابرات هند به جز در موارد خاص نتواند در سطح جهانی مطرح شود. با وجود بازار داخلی گسترده و توانمندی فناوری هند، دستاوردهای حوزه تجهیزات مخابراتی این کشور چندان مناسب ارزیابی نیست.

تجارت خارجی

ارزش صنعت تجهیزات مخابراتی در جهان (با احتساب اقلام مصرفی) سالیانه بالغ بر 500 میلیارد دلار برآورد شده است همچنین با احتساب خدمات و نرم‌افزارهای حوزه مخابرات این رقم باز هم‌افزا یش می‌یابد.

در حوزه تجارت خارجی تجهیزات مخابراتی، آمار و ارقام مربوط به صادرات و واردات این تجهیزات در سال 2011 در جدول زیر درج شده است. چنانچه مشاهده می‌شود علی‌رغم آنکه 3درصد از کل تجارت جهانی به این حوزه اختصاص دارد، سهم این حوزه در تجارت خارجی ایران یک هزارم این مقدار یعنی در حد بسیار ناچیز 0.003 درصد می‌باشد همچنین سهم ایران از کل تجارت جهانی این محصول نیز بسیار بسیار ناچیز است.

نکته دیگر در بررسی این ارقام نسبت صادرات به واردات ایران در حوزه این محصولات است که چنانچه مشاهده می‌شود این نسبت نیز رقم ناچیزی محاسبه شده و به‌عبارتی واردات تجهیزات مخابراتی کشور قریب به 300 برابر صادرات آن بوده است.

در نهایت SRCA این حوزه رقم بسیار نامناسب 0.99766- محاسبه شده است که نشان دهنده وضعیت نامساعد تجارت خارجی ایران و استفاده بسیارناچیز ایران از این بازار بزرگ است.

جدول 7 : شاخص‌های عمومی تجارت خارجی در حوزه تجهیزات مخابراتی - سال 2011

صادرات جهانی تجهیزات مخابراتی

(میلیون دلار)

کل صادرات ایران

(میلیون دلار)

کل واردات ایران

(میلیون دلار)

نسبت صادرات به واردت ایران سهم ایران از تجارت جهانی این محصول سهم صادرات این حوزه از کل صادرات ایران سهم تجارت این محصول از کل تجارت جهانی SRCA
522,945 3.9 1,120 0.34% 0.0007% 0.003% 3% 0.99766-

در ادامه به‌طور جداگانه وضعیت صادرات و واردات این تجهیزات و همچنین زیربخش‌های این حوزه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

وضعیت صادرات تجهیزات مخابراتی

جدول زیر صادرات کشور در هر یک از زیربخش‌های حوزه تجهیزات مخابراتی را طی سال‌های 2002 الی 2011 نشان داده است. بیشترین صادرات کشور در سال 2006 اتفاق افتاده است که بیش از 30 میلیون دلار تجهیزات مخابراتی از کشور صادر شده است. همچنین مطابق این جدول متوسط رشد سالیانه تجهیزایت مخابراتی کشور در این سالها 2درصد بوده است.

جدول 8 : صادرات تجهیزات مخابراتی کشور در هریک از زیربخش‌ها طی سال‌های 2002 الی 2011 (میلیون دلار)

زیربخش مربوطه 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 رشد میانگین سالانه
صادرات تجهیزات مصرفی مخابراتی 2.18 3.01 3.20 5.52 21.78 16.34 10.90 5.46 0.03 2.36 1%
صادرات تجهیزات زیرساخت سیمی 0.57524 0.7662 0.8226 1.4062 5.53184 4.15188 2.77192 1.392 0.012 1.07 7%
صادرات تجهیزات زیرساخت بیسیم 0.46256 4.5711 0.6837 1.6035 4.79836 5.44336 6.08836 6.7334 7.37835 0.436 1%-
مجموع صادرات 3.22 8.34 4.70 8.53 32.11 25.94 19.76 13.59 7.42 3.86 2%

جدول 9 :

مجموع صادرات کشور در حوزه تجهیزات مخابراتی در نمودار زیر نشان داده شده است. چنانچه مشاهده می‌شود بعد از صادرات نسبتاً قابل توجه در سال 2006 صادرات این اقلام از کشور شدیداً با کاهش مواجه شده است.

نمودار 3 : مجموع صادرات تجهیزات مخابراتی کشور - 2002 الی 2011 (میلیون دلار)

نمودار زیر مجموع صادرات تجهیزات مخابراتی و سهم هریک از زیربخش‌ها در صادرات این حوزه را در این سالها نشان می‌دهد. چنانچه مشاهده می‌شود در اکثرسالها تجهیزات مصرفی بخش اعظم صادرات کشور در این حوزه را بخود اختصاص داده است هرچند در برخی سالها صادرات تجهیزات بیسیم نیز توانسته سهم قابل توجهی را به خود اختصاص دهد.

نمودار 4 : سهم هر یک از زیربخش‌ها در صادرات تجهیزات مخابراتی کشور - 2002 الی 2011 (درصد)

وضعیت واردات تجهیزات مخابراتی

جدول 10 : واردات تجهیزات مخابراتی کشور طی سال‌های 2002 الی 2011 (میلیون دلار)

2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 متوسط رشد
واردات تجهیزات مصرفی مخابراتی 118 163 118 79 30 25 21 16 11 536 18%
واردات تجهیزات زیرساخت سیمی 34 44 34 25 12 11 9 8 6 171 20%
واردات تجهیزات زیرساخت بیسیم 73 109 127 240 99 139 178 217 257 413 21%
مجموع واردات 225 316 279 345 141 175 208 241 274 1,120 20%

مجموع واردات کشور در حوزه تجهیزات مخابراتی در نمودار زیر نشان داده شده است. چنانچه مشاهده می‌شود در اکثر سالها این واردات تقریباً در محدوده 200 تا 300 میلیون دلار نوسان کرده است اما در سال 2011 ناگهان رشد بسیار چشمگیری در واردات کشور مشاهده شده است.

نمودار 5 : مجموع واردات تجهیزات مخابراتی کشور - 2002 الی 2011 (میلیون دلار)

نمودار زیر مجموع واردات تجهیزات مخابراتی و سهم هریک از زیربخش‌ها در واردات این حوزه را در این سالها نشان می‌دهد. چنانچه مشاهده می‌شود در اکثر سالها تجهیزات زیرساخت بی سیم بخش اعظم واردات کشور در این حوزه را بخود اختصاص داده است هرچند در برخی سالها واردات تجهیزات مصرفی سهم قابل توجهی ز واردات این حوزه را شامل شده است .

نمودار 6 : سهم هر یک از زیربخش‌ها در واردات تجهیزات مخابراتی کشور - 2002 الی 2011 (درصد)

صادرات و واردات تجهیزات مصرفی مخابراتی

نمودار زیر وضعیت کشور در زمینه صادرات انواع اقلام مصرفی را نشان می‌دهد. چنانچه مشاهده می‌شود، علی‌رغم افزایش‌های مقطعی، نهایتاً صادرات این محصولات در حدود ناچیزی باقی مانده است و در مجموع متوسط رشد سالیانه آن نیز 1% بوده است. درحالیکه در همین سالها میانگین رشد سالانه واردات این اقلام 18% می‌باشد.

نمودار 7 : صادرات و واردات تجهیزات مصرفی مخابراتی طی سال‌های 2002 الی 2011 (میلیون دلار)

صادرات و واردات انواع تجهیزات زیرساخت سیمی

نمودار زیر وضعیت کشور در زمینه صادرات انواع تجهیزات زیرساخت سیمی را نشان می‌دهد. چنانچه مشاهده می‌شود، علی‌رغم افزایش‌های مقطعی، نهایتاً صادرات این محصولات در حدود ناچیزی باقی مانده است و در مجموع متوسط رشد سالیانه آن نیز 7% بوده است. درحالیکه در همین سالها میانگین رشد سالانه واردات این اقلام 20% می‌باشد. درحالیکه واردات این محصولات در اکثر این سالها روبه نزول بوده و رفته رفته به زیر 10میلیون دلار سوق پیدا کرده است، اما ناگهان در سال 2011 رشد بسیار خیره کننده داشته و رقم 171میلیون دلار رسیده است.

نمودار 8 : صادرات و واردات انواع تجهیزات زیرساخت سیمی طی سال‌های 2002 الی 2011 (میلیون دلار)

صادرات و واردات تجهیزات زیرساخت بی سیم

نمودار زیر وضعیت کشور در زمینه صادرات انواع تجهیزات زیرساخت بی سیم را نشان می‌دهد. چنانچه مشاهده می‌شود، علی‌رغم افزایش‌های مقطعی، نهایتاً صادرات این محصولات در حدود ناچیزی باقی مانده است و در مجموع متوسط رشد سالیانه آن نیز 1%- بوده است. درحالیکه در همین سالها میانگین رشد سالانه واردات این اقلام 21% می‌باشد و به غیر از فاصله سال‌های 2006-2005 که کاهشی نسبی در واردات این محصولات رخ داده است، در مابقی سالها واردات این محصولات به‌ طور پیوسته با رشدی قابل ملاحظه دنبال شده است.

نمودار 9 : صادرات و واردات تجهیزات زیرساخت بی سیم طی سال‌های 2002 الی 2011 (میلیون دلار)

بازار منطقه

در بررسی بازار تجهیزات مخابراتی در منطقه خاورمیانه چنانچه در نمودار زیر نشان داده شده است، جمهوری اسلامی ایران با واردات 750 میلیون دلار تجهیزات مخابراتی در سال 2011 در رتبه هفتم این منطقه قرار دارد.

نمودار 10 : بازار منطقه خاورمیانه (جمع واردات) حوزه تجهیزات مخابراتی (به جز اقلام مصرفی) در سال2011 - میلیارددلار

نمودار 11 : مجموع صادرات منطقه خاورمیانه در حوزه تجهیزات مخابراتی (به جز اقلام مصرفی) در سال2011 - میلیارددلار

نظام گمرکی و وضع تعرفه­‌ها در کشور

افزایش ناگهانی مأخذ تعرفه گوشی تلفن همراه از 4 درصد به 60 درصد در سال 1385 که به پیشنهاد وزارت صنایع و معادن وقت صورت گرفت، با توجه به نبود شرکت‌های تولیدی در این زمینه که بتوانند به تقاضاها پاسخ بدهند، سبب شد تا این کالای پر متقاضی در سبد کالای قاچاق قرار گیرد. حتی کاهش تعرفه در سال 1386، از 60 درصد به 25 درصد نیز نتوانست از حجم قاچاق آن بکاهد. همچنین تعرفه واردات SKD و CKD برای گوشی تلفن همراه به ترتیب 22.5 و 4 درصد درنظر گرفته شده است.

در جدول زیر وضعیت تعرفه اقلام این حوزه نشان داده شده است:

جدول 11 : حقوق ورودی برخی اقلام

کد تعرفه شرح حقوق ورودی زیربخش مربوطه
85177000 اجزاء و قطعات دستگاه‌های برقی برای تلفن یا تلگراف و تجهیزات ارتباطی ردیف 8517 30 مصرفی
85171210 گوشی تلفن همراه 25
85171290 سایر تلفن‌هایی که در شبکه‌های سیستم کار می‌کنند غیر از تلفن همراه 80
85176920 پیجر 10
85176210 دستگاه‌های قطع و وصل و تغییر ارتباط تلفنی یا تلگرافی 60
85171890 سایر دستگاه‌های تلفنی غیر از اقلام مشمول ردیف‌های 85171100 لغایت 85171810 80
85171100 دستگاه‌های تلفنی باسیم مجهز به گوشی بیسیم5 80
85256010 دستگاه‌های گیرنده، فرستنده از نوع PDH با ظرفیت بالاتر از 34 مگابیت بر ثانیه 40 تجهیزات بیسیم
85256020 دستگاه‌های گیرنده فرستنده از نوع SDH در حد STM1 به ظرفیت 155 مگابیت بر ثانیه و بالاتر 40
85256030 دستگاه‌های گیرنده فرستنده تلفن همراه به استثنای BTS 40
85255090 سایر دستگاه‌های فرستنده رادیویی 45
85256090 سایر دستگاه‌های گیرنده فرستنده غیر مذکور 55
85291020 آنتن مخابرا تی 30
85439000 اجزا ء و قطعات ماشین‌ها و دستگاه‌های برقی دارای عمل خاص 4 تجهیزات سیمی
85437090 سایر دستگاه‌ها و ماشین‌های برقی دا را‌ی عمل خاص که در جای دیگری ذکر نشده باشد. 4
85176100 ایستگاههای (مخابراتی) اصلی 4
85176990 سایر دستگاه‌های ارسال یا دریافت صدا، تصویر 80

فناوری

صنعت مخابرات در سطح جهان به سرعت در حال تغییر و تحول بوده و سرمایه‌گذاری‌های نسل آینده این حوزه 6 عمدتاً مبنتنی بر IP و فیبر نوری می‌باشد بتواند پاسخگوی تقاضاهای گسترده آینده این بازار باشد. به‌کارگیری مفهوم مخابرات نسل آینده7 جهت تشریح این فضای جدید و پاسخگویی به این نیازهای جدید می‌باشد. این مفهوم صرفاً اشاره یک مجموه از فناوری‌ها نبوده و تغییر ساختار مخابرات براساس امکانات و تسهیلات جدید فنآوری اطلاعات را شامل می‌شود. در این محیط پرسنل مورد نیاز شرکت‌های مخابراتی تا 80 درصد و فضای مورد نیاز برای استقرار تجهیزات مخابراتی تا یک چهارم تقلیل خواهد یافت.

از جمله این نیازهای جدید می‌توان به بهداشت و آموزش از راه دور، رسانه‌های دیجیتال، تجارت و دولت الکترونیک و شبکه‌های هوشمند اشاره نمود. بنابراین در آینده بسیار نزدیک استفاده از اینترنت و سرویس‌های معمول مخابراتی تنها هدف تجاری فناوری‌هایی نظیر فیبر به خانه 8 نبوده و خدمات متعددی من جمله خدمات مذکور در فوق به‌عنوان اهداف NGT در نظر گرفته می‌شود. تا کنون ساختار مخابراتی حکم یک خیابان یک طرفه را داشته است اما در NGT این ساختار به‌صورت کاملاً تعاملی و دوسویه خواهد بود.

در حوزه مخابرات باند وسیع، در حال حاضر تنها در حدود 50میلیون مشترک در جهان از فناوری FTTH استفاده می‌کنند و هنوز فناوری 9 DSL بخش اعظم بازار جهان را در اختیار دارد. اما شواهد حاکی از رشد بسیار سریع به‌کارگیری FTTH بوده و در آینده فراگیری این فناوری بسیار گسترده‌تر خواهد شد.

در زمینه مخابرات سیار نیز وجود شرکت‌های رسانه‌ای و تأمین‌کننده محتوا سبب شده تا این حوزه به سمت انتقال دیتا تمایل پیدا کند. بنابراین پیش‌بینی می‌شود با پیاده‌‌سازی نسل چهارم در این حوزه (فناوری LTE/WIMAX) بخش اعظم درآمد حوزه موبایل ناشی از انتقال دیتا باشد.

محیط مبتنی بر IP

امروزه شبکه‌های مخابراتی به‌طور گسترده‌ای به محیط مبتنی بر IP روی آورده‌اند. در این محیط کنترل شبکه نقشی اساسی پیدا کرده و در چند سطح مختقلف انجام می‌پذیرد و شبکه‌های بزرگ نیز از پروتکل MPLS 10 بهره خواهند برد. خدمکات مبتنی بر IP اپراتورهای مخابراتی را قادر به ارائه سرویس‌های گسترده‌تر ساخته و از طرفی موجب کاهش 50 تا 80 درصدی در هزینه‌های آن‌ها شده است. چنانچه در نمودار زیر مشاهده می‌شود در سال‌های اخیر ترافیک دیتای مبتنی بر IP با سرعتی بسیار بالایی رشد داشته است.

نمودار 12 : حجم ترافیک دیتای مبتنی بر IP در سال‌های 2005 تا 2012

پهنای باند مورد نیاز در کاربردهای آینده

امروزه فناوری‌هایی نظیر VOIP و IPTV در بین کاربران شبکه‌های مخابراتی عمومیت زیادی یافته و بسیاری از شبکه‌های مخابراتی دنیا جهت ارائه خدمات با نرخ 20 مگابیت بر ثانیه طراحی شده‌اند که در آینده نزدیک این رقم به 50 مگابیت بر ثانیه خواهد رسید. جدول زیر نیاز کاربردهای مختلف به پهنای باند مخابراتی را نشان می‌دهد.

جدول 12 : پهنای باند مورد نیاز در کاربردهای مختلف

Application Downstream Upstream
Streaming Audio 124-384Kbps 64Kbps
Internet Access 256Kbps-1.5Mbps 64-640Kbps
Web Hosting 400Kbps-1.5Mbps 400Kbps-1.5Mbps
Video Conferencing 384Kbps-1.5Mbps 384Kbps-1.5Mbps
Distance Learning 384Kbps-1.5Mbps 384Kbps-1.5Mbps
Telecommuting 1.5-3Mbps 1.5-3Mbps
Interactive Video 1.5-6Mbps 128Kbps-6Mbps
Video On Demand (VOD) Multiple Digital TV 1-18Mpbs 64-640Kbps
HDTV 2-8Mpbs 64-640Kbps
Gaming 16-18Mpbs 64Kbps
Application 2-20Mpbs 64Kbps-20Mbps

فیبر نوری و مخابرات آینده

به‌ منظور بهره‌گیری از سرویس‌های چندرسانه‌ای و ویدئوهای تعاملی در شبکه‌های مخابراتی آینده، افزایش قابل توجه پهنای باند ضروریست؛ به همین دلیل توسعه فناوری‌های باندپهن مقرون به صرفه برای کاربران خانگی امری اجتناب ناپذیر می‌باشد. در شکل زیر انواع مختلف شیوه‌های FTTx 11 برای استفاده از فیبر نوری در شبکه مخابراتی نشان داده شده است.

تصویر 1 : انواع روش‌های FTTx

به‌کارگیری فناوری 12 FTTH این امکان را فراهم می‌کند که سرویس یکپارچه صوت، اینترنت و سرگرمی‌های ویدئویی که برا کاربران خانگی جذابیت دارند با هزینه‌های کمتری در دسترس انها قرار گیرد. جدول زیر ضریب نفوذ FTTH در هریک از کشورها را در سال 2008 را نشان می‌دهد.

جدول 13 : ضریب نفوذ FTTH در سال2008

ردیف نام کشور ضریب نفوذFTTH (درصد)
1 کره جنوبی 32
2 هنگ کنک 23
3 ژاپن 22
4 سوئد 8
5 تایوان 7
6 نروژ 6
7 دانمارک 4
8 آمریکا 4
9 اسلوونی 3
10 ایسلند 2
11 چین 2
12 هلند 2
13 ایتالیا 1
14 سنگاپور 1
15 سایر کشورهای جهان <1

فناوری‌های مختلف باند وسیع

مظابق برآوردهای انجام شده توسط DSL Forum و POINT Topic مشترکین DSL با تعداد 185 میلیون مشترک بیشترین سهم از بازار باندپهن در جهان را به خود اختصاص داده‌اند که این رقم معادل 65.7% از کل بازار می‌باشد. سهم سایر فناوری‌ها در بازار دسترسی به باندپهن در جهان در شکل زیر نشان داده شده است.

جدول 14 : سهم هر یک از فناوری‌ها در بازار دسترسی به باندپهن در جهان

آینده بازار خدمات مخابراتی

با توجه به گذار شبکه‌های مخابراتی به سمت شبکه‌های توزیع خدمات و محتوا، در آینده زیرساخت‌های باندپهن شامل شبکه‌های ثابت و موبایل نقشی اساسی در درآمدزایی این حوزه را ایفا خواهند نمود. پیاده‌‌سازی پروتکل IP روی این شبکه‌ها موجب یکپارچه شدن ارائه خدمات شده و مدل‌های تجاری جدیدی برای توسعه این صنعت پیاده خواهد شد. جدول زیر سیر تغییرات خدمات در بخش‌ها مختلف این صنعت را نشان می‌دهد.

جدول 15 : سهم هر بخش از درآمدهای خدمات مخابراتی

منبع درآمد 2010

(درصد)

2015

(درصد)

موبابل (صوتی) 15 5
خدمات باند باریک 20 5
باند وسیع ثابت 55 70
باند وسیع بی سیم 10 20

منابع انسانی

به‌طور کلی بارز‌ترین ویژگی نیروی انسانی شاغل در این زنجیره، تحصیلات و توان تخصصی و علمی بالای این افراد است. همچنین در اکثر بخش‌های این حوزه به‌دلیل ماهیت تکنولوژیک محصولات، حجم تولید وابستگی مستقیمی با میزان اشتغال ندارد. همچنین حضور پررنگ کارگاه‌های کوچک با اشتغال پایین و همچنین تعداد ناچیز کارگاه‌های بزرگ با اشتغال بیش از 1000 نفر از دیگر ویژگی‌های این حوزه به‌حساب می‌آید

طبق نمودار زیر تنها یک درصد از واحدهای فعال در این حوزه اشتغالی بیش از 1000 نفر داشته اما قریب به یک چهارم این واحدها با اشتغال کمتر از 10نفر و دوسوم آن‌ها با اشتغال کمتر از 50نفر به فعالیت می‌پردازند.

نمودار 13 : مقایسه تعداد کارگاه‌ها در حوزه تجهیزات مخابراتی از نظر میزان اشتغال

نمودار زیر بیانگر حضور شاغلین این حوزه در هریک از اقسام واحدهای فعال در این حوزه می‌باشد. چنانچه در این نمودار مشاهده می‌شود یک سوم از شاغلین این حوزه در 1 درصد از واحدهای فعال این حوزه (واحدهای با اشتغال بالای 1000نفر) مشغول به فعالیت هستند. همچنین خرده واحدهای با اشتغال زیر 10 نفر (که یک چهارم واحدهای این حوزه را به خود اختصاص می‌دهد) تنها 2 درصد از فعالین این حوزه را در خود جای داده‌اند.

نمودار 14 : وضعیت اشتغال حوزه تجهیزات مخابراتی - مقایسه حضور شاغلین در هریک از کارگاه‌ها

نمودار زیر به بررسی وضعیت تحصیلات شاغلین این حوزه می‌پردازد. چنانچه مشاهده می‌شود بیش از یک سوم شاغلین این حوزه دارای تحصیلات دانشگاهی می‌باشند در حالیکه این عدد برای کل صنعت کشور کمتر از یک پنجم است.

همچنین نزدیک 80 درصد از آن‌ها دارای مدرک تحصیلی دیپلم و بالاتر می‌باشند در حالیکه این عدد برای کل صنعت کشور 56 درصد می‌باشد.

نمودار 15 : سطح تحصیلات کل شاغلین حوزه تجهیزات مخابراتی

نمودار زیر سطح مهارت شاغلین این حوزه را نشان داده است. چنانچه مشاهده می‌شود، قریب به نیمی از شاغلین این حوزه دارای تخصص فنی در حوزه مربوطه (تکنسین، مهندس و کارگر ماهر) به‌حساب می‌آیند در حالیکه این رقم در کل صنعت 45 درصد می‌باشد.

همچنین 32 درصد از شاغلین این حوزه غیر تولیدی هستند که این رقم به‌میزان قابل توجهی بالاتر از رقم کل صنعت (22 درصد) می‌باشد.

نمودار 16 : سطح مهارت شاغلین در حوزه تجهیزات مخابراتی

نمودار زیر نشان دهنده آن است که قریب به یک چهارم شاغلین این حوزه را خانم‌ها تشکیل می‌دهند.

نمودار 17 : وضعیت اشتغال حوزه تجهیزات مخابراتی از حیث جنسیتی

در ادامه جدول و نمودار زیر وضعیت کلی اشتغال در حوزه تولید تجهیزات مخابراتی را نشان می‌دهد. چنانچه مشاهده می‌شود در سال‌های اخیر میزان اشتغال این حوزه تقریباً به‌طور مداوم با کاهش مواجه بوده است.

نمودار 18 : وضعیت کلی اشتغال در حوزه تولید تجهیزات مخابراتی


↑ [1] Huawei
↑ [2] ZTE
↑ [3] Da Tang
↑ [4] Alcatel Shanghai Bell
↑ [5] cordless
↑ [6] Next Generation Networks-NGN
↑ [7] Next Generation Telecommunications-NGT
↑ [8] Fiber To The Home-FTTH
↑ [9] Digital Subscriber Line
↑ [10] Multiprotocol Label Switching
↑ [11] Fiber To The x
↑ [12] Fiber To The Home
صنعت ایران برنامه